Mariska Dekker

In 2009 heb ik drie maanden lang als journalist in opleiding bij Omroep LLiNK gewerkt. Hier werd ik mij bewust van een gedreven, maar chaotische wereld. Een linkse bende; zo werden de medewerkers van LLiNK genoemd. Het slechte financiële beleid deed LLiNK in de ogen van minister Plasterk geen goed. Ook met  zijn programma’s wist de omroep minister Plasterk niet te overtuigen. Volgens de minister is er dan ook niet langer plaats voor de groenste omroep van Nederland in het omroepbestel. De omroep vecht voor zijn bestaan, maar heeft nog maar een paar maanden te leven. Wat ging er fout?

Woensdag 18 februari 2009: ‘The Day the Sky came Falling Down’

De kikkers van Dagmar beginnen voor de zoveelste keer te kwaken. Haar kikker-ringtone lijkt de komst van een vroegtijdige paddentrek aan te kondigen. Geërgerd kijkt Dagmar in haar tas: “Wedden dat het Geert en Kay zijn.” Het mannelijke duo heeft sinds drie weken de leiding over de televisieafdeling van Omroep LLiNK en zij bellen ons al de hele dag plat. We moeten voor vier uur terug zijn op de redactie. Dagmar neemt haar telefoon op: “Dames, zijn jullie al op weg terug naar Rotterdam?” Het is Geert. Dagmar kan nog net een ‘yes sir’ onderdrukken en bevestigt zijn vraag.Er is slecht nieuws. Om iets na vieren is iedereen die ook maar iets met LLiNK te maken heeft in Rotterdam aanwezig. Het secretariaat van LLiNK staat stampvol en ik kan mijzelf nog net tussen een kast en een bureau proppen. Onze directeur Tanja Lubbers staat een beetje nerveus met haar handen om haar buik gevouwen in het midden van de menigte. Met gezwollen ogen kijkt ze om zich heen, haar haren zitten warrig en ze kan geen moment rustig stil staan: “Ik schrik er een beetje van dat er zoveel mensen zijn, maar dat geeft misschien wel de ernst van de situatie aan.” Tanja blijft voortdurend aan zichzelf frunniken en ik voel me licht geïrriteerd.  Zeg het nou maar, denk ik. “LLiNK zit in grote financiële problemen”, Tanja kijkt bang de ruimte rond en frunnikt aan haar shirt. ‘Om deze reden hebben wij surseance van betaling aangevraagd.’

Een bom van geluid barst los. Surseance is namelijk een uitstel van het doodvonnis; faillissement. Uiteindelijk krijgt een collega het voor elkaar om boven het geroezemoes uit te komen: “Hoe groot zijn de financiële problemen?” Stilte. Tanja kijkt naar de grond en probeert met beide handen haar shirt glad te strijken: “Er is nog veel onduidelijkheid over de grootte, maar we hebben een schatting kunnen maken waarbij het om zo’n 1 miljoen euro gaat.” De stilte blijft en de verbijstering overheerst.

Dat LLiNK een zwaar jaar achter de rug heeft blijkt wanneer oud-directeur Tanja Lubbers mijn interviewaanvraag afwijst. Ze is LLiNK-moe en wil zich volop richten op haar nieuwe baan bij Hivos. Maar wat is er dan fout gegaan? Volgens Bert van der Veer, programmamaker en schrijver, kan LLiNK zich beter afvragen wat er goed is gegaan. De financiële malaise zou maar een van de vele redenen zijn geweest waardoor LLiNK nu uit het bestel wordt gegooid: “LLiNK stond vanaf het begin al voor een moeilijke taak. Zij besloten televisie te maken voor een groep mensen die onder de norm ‘moeilijke televisiekijkers’ valt. Deze mensen maken veel liever een strandwandeling dan dat ze een avond voor de buis gaan zitten. Je moet dan wel verdomd goede televisie maken wil je die mensen achter je krijgen.” Voor LLiNK een vaak gehoord punt van kritiek; de programma’s zouden niet sterk en journalistiek genoeg zijn. “De ideologie was mooi, maar dit leidt niet meteen tot mooie televisie’, zegt Van der Veer. “Vraag een willekeurig persoon of ze drie programma’s van omroep LLiNK kunnen noemen, dat lukt ze niet. De programma’s waren gewoonweg niet bijzonder genoeg om naamsbekendheid te verwerven.”

26 maart 2009: ‘Een toekomstdroom’
Ik draai mijn bureaustoel om en zie Jette naast haar bureau staan. “Ik ben blij dat je er bent, er is echt helemaal niemand vandaag”, zucht Jette. De televisieredactie is leeg en wanneer Evelien binnenkomt om haar spullen in te pakken wordt alles opeens heel duidelijk. Een voor een scheurt Evelien foto’s en bedankkaartjes van haar muur. Met een hand veegt ze al haar souvenirs in een tas. De leegloop gaat sneller dan verwacht. De financiële situatie maakt dat contracten niet meer verlengd worden en verschillende televisie programma’s door buitenproducenten geproduceerd worden. Wat achterblijft is een kale boel.

“Mariska! Wat doe jij hier nog?” Verschrikt kijk ik om en zie ik een lange dunne man met een glimmende schedel op me af komen. Twee helderblauwe ogen kijken mij streng aan en weer krijg ik een vraag of me afgevuurd: “Het is allemaal heel lief van je maar je moet aan jezelf denken, wat doe je hier nog?” Een beetje beschaamd en met rode wangen begin ik te stotteren: “Ja, uh, nou…gewoon.” Gewoon, dat is wat ik zei. Wat is dat nou voor een antwoord? Als iemand mij deze vraag op een ander moment zou hebben gesteld en als het iemand anders was geweest dan mijn baas Geert Rozinga, dan had ik het antwoord meteen geweten. Maar nu stond ik met een mond vol tanden een beetje te stotteren. Maar waarom blijf ik eigenlijk? Er is nog maar weinig te doen op de redactie en een stagevergoeding krijg ik ook niet meer.

Ik wilde stage lopen bij omroep LLiNK omdat ik een overeenkomst zag. LLiNK heeft een toekomstdroom; een aandeel hebben in het realiseren van een betere wereld. Ik ben journalistiek gaan studeren omdat ik oprecht geloof, dat wij als journalisten dat stapje dichter bij een betere wereld mogelijk moeten maken. Wij zijn er niet om klakkeloos over te nemen wat er om ons heen gebeurt. Wij zijn er om de mensen die geen stem hebben weer een stem te geven. En dat is ook waar LLiNK voor staat, zij willen datgene laten zien wat door anderen genegeerd wordt.

Bert van der Veer gelooft dat het voor LLiNK  altijd al een kansloze expeditie was: “Wanneer LLiNK een exclusief geluid had gehad dan was het een heel ander verhaal geweest. Maar het groene en milieubewuste geluid werd en wordt ook door andere omroepen verkondigd.” Een voorbeeld dat Van der Veer hiervoor geeft, is de berichtgeving rondom Kopenhagen die zeer uitgebreid door verschillende omroepen werd opgepakt. Maar volgens Van der Veer blijft het daar niet bij. “De televisiewereld is geen democratische wereld. Elke omroep heeft een sterke leider nodig die bepaalt welke weg er wordt ingeslagen en wat voor programma’s er worden gemaakt. Kijk maar naar BNN met Bart de Graaff, Omroep MAX met Jan Slagter en Veronica met Rob Out. Wie was het eigenlijk bij LLiNK?”

Karlien de Ruijter, sinds mei 2009 de nieuwe directeur van Omroep LLiNK, is het hier absoluut niet mee eens: “Waar staan onze 153.000 leden dan voor? Op 1 april 2009 hadden wij alle de benodigde leden binnen. Ook zijn onze financiën weer op orde, dat kan ik met zekerheid zeggen”, aldus De Ruijter. LLiNK is door de gedwongen bezuinigen de helft van haar bedrijf kwijtgeraakt en werkt nog met zo’n 26 vaste werknemers. Volgens De Ruijter is het de democratie onwaardig dat er door minister Plasterk niet naar de vooruitgang van de afgelopen maanden wordt gekeken.

31 Maart 2009: ‘Champagne’
Zelfs met de klok een uur vooruit ben ik deze ochtend zonder morren uit bed te krijgen. Wie staat er niet binnen een paar seconden vrolijk naast zijn bed als het zonnetje straalt en het vooruitzicht op een champagneontbijt de vlindertjes door je buik doet fladderen? We hebben het gehaald, de 150.000 leden die we nodig hadden voor 1 april 2009.

Wanneer ik op de redactie aankom, is de ledenteller van LLiNK begonnen met aftellen naar de nul. Precies om half elf zullen de champagneflessen knallen; 150.000 leden. De redactie staat vol met journalisten van het ANP, Metro, RTV Rijmond en Shownieuws. Een van de journalisten buigt zich over de vergadertafel die vol staat met flessen champagne. Uitgebreid onderzoekt hij het etiket. Omdat ik blijkbaar naar hem sta te staren krijg ik een knipoog. “U vindt de champagneflessen wel erg interessant?”  Ik krijg de mededeling dat hij wilde controleren of wij wel biologische champagne drinken.

Heel even was LLiNK het middelpunt van Nederland. Het was de eerste publieke omroep ooit die onder surseance kwam te staan en dit leidde tot heftige discussies. De salarissen van presentatoren, de vele aspirant-omroepen en de mogelijkheid om ook bestaande omroepen door een achterdeur het bestel uit te werken, werden de gesprekken van de dag. LLiNK werd het voorbeeld van hoe het niet zou moeten. Begin november 2009 kreeg LLiNK dan ook te horen dat haar zendlicentie niet verlengd zou worden. Onder leiding van De Ruijter is er bezwaar aangetekend tegen de beslissing van Minister Plasterk.

1 april 2009: ‘Consequenties’
De afgelopen weken zijn niet makkelijk geweest. Nadat ik mij twee maanden voor het programma ‘Aanpakken & Wegwezen’ had ingezet, werd vandaag besloten om de stekker uit het format te trekken. Het moest anders, het moest goedkoper. Mijn research, kandidaten, voorgesprekken, alles mocht de prullenbak in. Maar veel tijd om daar over in de put te zitten was er niet. Er moest onderhandeld worden. Het budget van LLiNK staat, met of zonder de 150.000 leden, op losse schroeven en de bezuinigingen zullen hoe dan ook doorgevoerd moeten worden. De consequenties? Weg met de televisieredactie. De grootste kostenpost, Floortje Dessing samen met haar programma ‘3 op Reis’, was al de deur uit gedaan. Alle andere redactieleden zullen langzaam verdwijnen richting buitenproducenten en tijdelijke contracten worden niet verlengd. Wat overblijft is een kale, lege ruimte op de zolder van de Schiecentrale in Rotterdam.

Het groengetinte reisprogramma ’3 op Reis’ werd uiteindelijk een coproductie tussen de omroepen LLiNK en BNN. Wat blijkt, het programma had geen betere partner kunnen vinden. Op het hoogtepunt lagen de kijkcijfers bij BNN rond de 800.000. Wanneer LLiNK in zijn eentje de kar probeert te trekken lukt het niet, maar wanneer er hulp wordt ingeschakeld lukt het wel. Hoe komt dit toch? Volgens Edwin Schipper, eindredacteur van 3 op Reis, is het puur een kwestie van goede marketing: “De gemiddelde kijkcijfers zijn niet eens zo drastisch gestegen. We zaten bij LLiNK meestal rond 500.000 kijkers en bij BNN zitten we nu rond de 600.000.” BNN wist echter door sterke promotie via radio, tv-gidsen en netwerksites de moeilijk te bereiken groep ‘ambitieuze pleziermakers’ voor de buis te krijgen. “3 op Reis doet het dus niet zozeer beter bij BNN, zij hebben gewoonweg een veel beter marketingbeleid”, aldus Schipper.

De conclusie die Schipper uit zijn ervaringen bij de verschillende omroepen trekt, weerspiegelt het gedachtegoed van Van der Veer: “LLINK wilde niet mee in de hiërarchie van Hilversum. Het ontbrak LLiNK aan sterk leiderschap.” Schipper beaamt dit: “LLiNK werd opgericht door een stel kwajongens met een goed hart. Zij wilden op hun eigen manier televisie maken, los van de wereld die Hilversum heet.” Volgens beide heren had LLINK goede bedoelingen, maar heeft de omroep door mismanagement nooit een toekomst gehad.